KONU 21 - ÇOKLUK VE BASİT KESİR KADARI

BÖLÜM 1 - BİR ÇOKLUĞUN BASİT KESİR KADARINI BULMA


Bir çokluğun basit kesir kadarını bulabilmek için

  • çokluğu kesrin paydasına böler,
  • payı ile çarparız.
 

Yukarıdaki işlemde çarpma ve bölmenin yerini değiştirsek de aynı sonucu elde ederiz. Başka bir değişle bir çokluğun basit kesir kadarını bulabilmek için

  • çokluğu kesrin payı ile çarpıp,
  • paydasına bölebiliriz.
 
Çokluğun basit kesir kadarı

(NOT: Yukarıda yaptığımız işlem, bir tam sayı ile bir kesrin çarpımıdır.)

 

NEDEN BÖYLE BİR İŞLEM YAPIYORUZ?

Neden böyle bir işlem yaptığımızı anlayabilmek için bir çokluğun ... kadarını adım adım bulmaya çalışalım.

 

Çokluğun ... kadarı:

... bir tam sayı olsun. Bir çokluğu ... eşit parçaya ayırdığımızı düşünelim. Her bir parça bu çokluğun ...’si kadar olur. Bir parçanın sayısal değeri ise, çokluğun ...’ye bölünmesi ile bulunabilir.

 
 

Çokluğun ... kadarı:

Payı ... olan bir basit kesir, ... tane parçanın birleşimine eşit olduğundan, ... birim kesrinin ... katıdır. Dolayısıyla, kesrin ... kadarını bulabilmek için, bölme sonucunda elde ettiğimiz değeri ... ile çarparız.

 
 

35 TL’nin ...’sini bulalım.

 

Paydaya bölme:

...

Pay ile çarpma:

...

 

Yukarıdaki işlemlerin sırasını değiştirsek de aynı sonucu elde ederiz.

Pay ile çarpma:

...

Paydaya bölme:

...

 

Hangi sırayı takip edersek edelim, 35 TL'nin ...'sinin 10 TL olduğunu görüyoruz.

İlk yaptığımız işlemleri şu şekilde açıklayabiliriz: Bir bütünün ... kadarı, bu bütün 7 eşit parçaya bölündüğünde 2 parçasının toplamı kadardır. 35 TL'yi 7 eşit parçaya ayırırsak, her bir parça 5TL olur. Bu parçalardan 2 tanesi ise 10TL'dir.

100’ün ...’unu bulalım.

 

Paydaya bölme:

...

Pay ile çarpma:

...

 

Bir sayıyı 1 ile çarptığımızda sonuç değişmeyeceğinden, bir çokluğun birim kesir kadarını bulmak için, bu çokluğu kesrin paydasına bölmemiz yeterlidir.

65’in ...’ini bulalım.

 

... olduğundan, 65’in ...’i 13’e eşittir.

Alıştırmalar-1

Aşağıdaki sayıların verilen kesir kadarını bulalım.

8’in ...’ü: .. ......


50’nin ...’i: ...........


28’in ...’si: ...........


15’in ...’i: ...........


80’in ...’sı: ...........


21’in ...’si: ...........


63’ün ...’ü: ...........


25’in ...’i: ...........


12’nin ...’sı: ...........


40’ın ...’i: ...........