KONU 4 - DOĞAL SAYILARDA ÇIKARMA

BÖLÜM 1 - ÇIKARMA İŞLEMİ NASIL YAPILIR?


Çıkartma İşlemi

Çıkarma işleminde eksilen ve çıkanın aynı basamakları (biler, onlar vs.) alt alta gelecek şekilde yazılır. Başka bir değişle sayılar sağdan hizalanır.

26 318 – 816 işlemini alt alta yazalım.

 

Birler, onlar vb. basamaklarını alt alta gelecek şekilde yazarsak, aşağıdaki gibi bir işlem elde ederiz.

Çıkartma İşlemi

Çıkarma işlemine birler basamağından başlar, her adımda bir üst basamağa geçeriz.

Eğer eksilenin basamağındaki rakam, çıkanınkinden yüksekse veya bu rakamlar eşitse bu rakamları çıkarıp, farkın aynı basamağına yazarız.

76 936 – 21 924 işlemini yapalım.

 
Çıkartma İşlemi

Önce, aynı basamaklar alt alta gelecek şekilde bu sayıları yazalım.

Çıkartma İşlemi

Birler Basamağı

Çıkarmaya her zaman birler basamağından başlamalıyız.

Eksilenin birler basamağında 6 ve çıkanın birler basamağında 4 olduğu için, 6 ’dan 4’ü çıkarırız.

6 – 4 = 2

olduğundan farkın birler basamağına 2 yazarız.

Çıkartma İşlemi

Onlar Basamağı

Bir sonraki adımda onlar basamağına geçiyoruz.

Eksilenin onlar basamağındaki 3’ten, çıkanın onlar basamağındaki 2’yi çıkarırsak,

3 – 2 = 1

buluruz. Bu nedenle farkın onlar basamağına 1 yazarız.

Çıkartma İşlemi

Yüzler Basamağı

İki sayının da yüzler basamağında 9 görüyoruz.

9 – 9 = 0

olduğundan, farkın yüzler basamağına 0 yazarız.

Çıkartma İşlemi

Binler Basamağı

Eksilenin binler basamağındaki 6’dan, çıkanın binler basamağındaki 1’i çıkarırsak,

6 – 1 = 5

buluruz. Bu sonucu farkın binler basamağına yazarız.

Çıkartma İşlemi

On Binler Basamağı

Son olarak, on binler basamağındaki rakamları çıkarırız.

7 – 2 = 5

olduğu için, farkın on binler basamağına 5 yazmalıyız.

Sonuç olarak, bu işlemde farkın 55 012 çıktığını görüyoruz.

Eksilende olduğu halde çıkanda olmayan bir basamak için, çıkanın basamağını 0 kabul edip işlemlere devam ederiz.

63 502 – 201 işleminin sonucunu bulalım.

 
Çıkartma İşlemi

İlk olarak bu sayıları sağdan hizalayacak şekilde alt alta yazalım.

Çıkartma İşlemi

Birler Basamağı

Yine, birler basamağından başlıyoruz.

2 – 1 = 1

olduğundan, farkın birler basamağına 1 yazıyoruz.

Çıkartma İşlemi

Onlar Basamağı

Onlar basamağındaki 0’ların farkı 0’a eşit olduğundan, sonucun onlar basamağına 0 yazıyoruz.

Çıkartma İşlemi

Yüzler Basamağı

Yüzler basamağında

5 – 2 = 3

işlemini yapıp, sonucu farkın yüzler basamağına yazıyoruz.

Çıkartma İşlemi

Binler Basamağı

Eksilenin binler basamağında 3 olduğu halde, çıkanda herhangi bir rakam göremiyoruz. Olmayan rakamı 0 kabul ettiğimiz için 3’ü direk olarak farkın binler basamağına yazabiliriz.

Çıkartma İşlemi

On Binler Basamağı

Son olarak on binler basamağında da çıkanın bir rakamı olmadığı için, eksilenin bu basamaktaki rakamı olan 6’yı farkın on binler basamağına yazıp işlemi bitiriyoruz.

Bu işlemin sonucunda 63 301 buluyoruz.

Farkın en solunda bulduğumuz 0’ları atarız.

2567 – 2534 işleminin sonucunu bulalım.

 
Çıkartma İşlemi

Birler Basamağı

7 – 4 = 3

Çıkartma İşlemi

Onlar Basamağı

6 – 3 = 3

Çıkartma İşlemi

Yüzler Basamağı

5 – 5 = 0

Çıkartma İşlemi

Binler Basamağı

2 – 2 = 0

Baştaki (en soldaki) 0’ların bir önemi olmadığı için farkın 33 olduğunu söyleyebiliriz.

Alıştırmalar-1

Aşağıdaki işlemlerin sonuçlarını bulalım.

Çıkartma İşlemi
Çıkartma İşlemi
Çıkartma İşlemi
Çıkartma İşlemi
Çıkartma İşlemi
Çıkartma İşlemi
Çıkartma İşlemi
Çıkartma İşlemi
Çıkartma İşlemi
Çıkartma İşlemi