KONU 4 - DOĞAL SAYILARDA ÇIKARMA

BÖLÜM 1 - ÇIKARMA İŞLEMİ NASIL YAPILIR?


Çıkartma İşlemi

Bu bölümde üst basamaklardan ödünç almadan yapabileceğimiz çıkarma işlemlerini öğreniyoruz. Üst basamaklardan ödünç aldığımız çıkarma işlemlerini bir sonraki bölümde inceliyoruz.

 

Çıkarma işleminde eksilen ve çıkan, aynı basamaklar üst üste gelecek şekilde yazılır. Başka bir değişle, eksilen ve çıkan sağdan hizalanır.

26 318 – 816 işlemini alt alta yazalım.

 

Birler, onlar vb. basamaklarını alt alta gelecek şekilde yazarsak, aşağıdaki işlemi elde ederiz.

Çıkartma İşlemi

Çıkarma işlemine birler basamağından başlarız. Bu işlemi basamak basamak yaparız. Her adımda bir üst basamağa geçeriz.

Basamaklardan birinde çıkarma işlemini yapacağımızı düşünelim. Eksilende 1 ve çıkanda 1 olmak üzere, karşımıza 2 rakam çıkar. Üstteki rakam, alttakinden yüksekse veya rakamlar eşitse, diğer basamaklara karışmadan direk olarak çıkarma yaparız. Bulduğumuz sonucu farkın aynı basamağına yazarız.

73 936 – 21 924 işlemini yapalım.

 
Çıkartma İşlemi

Önce, bu sayıları aynı basamaklar alt alta gelecek şekilde yazalım.

Çıkartma İşlemi

Birler Basamağı

Çıkarma işlemine her zaman birler basamağından başlarız.

Eksilenin birler basamağında 6 ve çıkanın birler basamağında 4 rakamı vardır. 6 ’dan 4’ü çıkarırız.

6 – 4 = 2

Birler basamağına 2 yazarız.

Çıkartma İşlemi

Onlar Basamağı

Bir sonraki adımda onlar basamağına geçiyoruz.

Eksilenin onlar basamağındaki 3’ten, çıkanın onlar basamağındaki 2’yi çıkarırsak,

3 – 2 = 1

buluruz. Bu nedenle, farkın onlar basamağına 1 yazarız.

Çıkartma İşlemi

Yüzler Basamağı

İki sayının da yüzler basamağında 9 rakamını görüyoruz.

9 – 9 = 0

olduğundan, farkın yüzler basamağına 0 yazarız.

Çıkartma İşlemi

Binler Basamağı

Eksilenin binler basamağındaki 3’ten, çıkanın binler basamağındaki 1’i çıkarırsak,

3 – 1 = 2

buluruz. Bu sonucu, farkın binler basamağına yazarız.

Çıkartma İşlemi

On Binler Basamağı

Son olarak, on binler basamağındaki rakamları çıkarırız.

7 – 2 = 5

olduğu için, farkın on binler basamağına 5 yazmalıyız.

Sonuç olarak, bu işlemdeki farkın 52 012 çıktığını görüyoruz.

Bazı çıkarma işlemlerinde, üstteki sayının basamak sayısı alttakinden fazla olabilir. Örneğin, eksilen 5 basamaklı olduğu halde, çıkan 3 basamaklı olabilir. Böyle bir durumda, eksilenin en üst iki basamağının altında rakam olmaz. Çıkanın bu basamaklarında 0 varmış gibi düşünüp işlemlere devam ederiz.

63 502 – 201 işleminin sonucunu bulalım.

 
Çıkartma İşlemi

İlk olarak bu sayıları sağdan hizalayacak şekilde alt alta yazalım.

Çıkartma İşlemi

Birler Basamağı

Yine, birler basamağından başlıyoruz.

2 – 1 = 1

olduğundan, farkın birler basamağına 1 yazıyoruz.

Çıkartma İşlemi

Onlar Basamağı

Onlar basamağındaki 0’ların farkı 0’a eşit olduğundan, sonucun onlar basamağına 0 yazıyoruz.

Çıkartma İşlemi

Yüzler Basamağı

Yüzler basamağında

5 – 2 = 3

işlemini yapıp, 3'ü farkın yüzler basamağına yazıyoruz.

Çıkartma İşlemi

Binler Basamağı

Eksilenin binler basamağında 3 olduğu halde, çıkanın binler basamağında herhangi bir rakam göremiyoruz. Olmayan rakamları 0 kabul ettiğimiz için 3’ü direk olarak farkın binler basamağına yazabiliriz.

Çıkartma İşlemi

On Binler Basamağı

Son olarak, on binler basamağına bakalım. Çıkanın onbinler basamağında rakam bulunmuyor. Burada 0 varmış gibi düşünebiliriz. Eksilenin on binler basamağındaki 6’yı farkın on binler basamağına yazıp işlemi bitiriyoruz.

Bu işlemin sonucunda farkı 63 301 buluyoruz.

Farkın en solunda bulduğumuz 0’ları atarız.

2567 – 2534 işleminin sonucunu bulalım.

 
Çıkartma İşlemi

Birler Basamağı

7 – 4 = 3

Çıkartma İşlemi

Onlar Basamağı

6 – 3 = 3

Çıkartma İşlemi

Yüzler Basamağı

5 – 5 = 0

Çıkartma İşlemi

Binler Basamağı

2 – 2 = 0

Baştaki 0’ların bir önemi olmadığı için farkın 33 olduğunu söyleyebiliriz.

Alıştırmalar-1

Aşağıdaki işlemlerin sonuçlarını bulalım.

Çıkartma İşlemi
Çıkartma İşlemi
Çıkartma İşlemi
Çıkartma İşlemi
Çıkartma İşlemi
Çıkartma İşlemi
Çıkartma İşlemi
Çıkartma İşlemi
Çıkartma İşlemi
Çıkartma İşlemi
 

Bu konuyu pekiştirmek için