VERİ ANALİZİ


KONU 25: VERİ ANALİZİ

BÖLÜM 6: DAİRE GRAFİĞİNİ SÜTUN VEYA ÇİZGİ GRAFİĞİNE DÖNÜŞTÜRME


BÖLÜM 6: DAİRE GRAFİĞİNİ SÜTUN VEYA ÇİZGİ GRAFİĞİNE DÖNÜŞTÜRME

Bu bölümde, daire dilimlerinin büyüklüklerinin ve/veya merkez açılarının verildiği farklı durumlarda, bir daire grafiğini çizgi veya sütun grafiğine nasıl dönüştürebileceğimizi öğreniyoruz.

 
 

A) BÜYÜKLÜKLERİN TAMAMI VERİLMİŞSE

Bir daire grafiğindeki tüm dilimlerin hangi büyüklüklere karşılık geldiğini bildiğimizi varsayalım. Bu grafiği sütun veya çizgi grafiğine dönüştürebilmek için aşağıdaki adımları izleyebiliriz.

  • Büyüklükleri gösteren bir dikey eksen ve bu büyüklüklerin hangi verilere ait olduğunu gösteren bir yatay eksen çizeriz.
  • Sütun grafiğini oluştururken, parça büyüklükleri ile eşit uzunlukta sütunlar çizeriz.
  • Çizgi grafiğini oluştururken, büyüklükleri gösteren noktaları grafikte işaretler, art arda gelen noktaları doğru parçaları ile birleştiririz.

Elma armut daire grafiği

Bir meyve bahçesindeki farklı meyve ağaçlarının sayılarını gösteren yukarıdaki daire grafiğini sütun grafiğine dönüştürelim.

 

Yukarıdaki grafikte, hangi meyve ağacından kaç tane olduğu verilmiştir. Yapmamız gereken şey uygun eksenler seçip, verilen büyüklüklere göre sütunlar çizmektir.

Daire grafiğini sütun grafiğine dönüştürme
 
 

B) AÇILARIN TÜMÜ VE BÜYÜKLÜKLERİN BİR KISMI VERİLMİŞSE

Bir daire grafiğindeki açıların tamamını bildiğimiz halde, büyüklüklerin yalnız bir kısmı biliyorsak, aşağıdaki adımları izleyerek sütun veya çizgi grafiklerini oluşturabiliriz.

  • Daire grafiği-1 derecenin büyüklüğü

    Bilinen büyüklüklerden birini bu büyüklüğün merkez açısına bölerek, 1°'lik açının hangi değere karşılık geldiğini buluruz.

  • Parçaların merkez açılarını bulduğumuz değerle çarparak, büyüklüklerini hesaplarız.
  • Bulduğumuz büyüklükleri çizgi veya sütun grafiğine yerleştiririz.

Daire grafiği

Yukarıdaki daire grafiği, 2019 yılında bir ilçede satılan A, B, C ve D marka otomobil sayıları kullanılarak oluşturulmuştur. Satılan D marka otomobil sayısı 30'dur. Bu bilgileri kullanarak satış rakamlarını gösteren bir sütun grafiği oluşturalım.

 

D marka otomobil, daire grafiğinde 60°'lik bir dilimle gösterilmiştir. 30 adet otomobil, 60° ile gösterildiğine göre, bu grafikteki her 1°'lik açı, 30 ÷ 60 = 0,5 otomobile karşılık gelmektedir.

Grafikteki diğer dilimlerin merkez açılarını 0,5 ile çarparak satılan otomobil sayılarını bulabiliriz.

  • A : 120 × 0,5 = 60 otomobil
  • B : 90 × 0,5 = 45 otomobil
  • C : 90 × 0,5 = 45 otomobil
  • D : 30 otomobil

Uygun eksenler seçip, bulduğumuz büyüklükleri sütun grafiğine yerleştirerek aşağıdaki grafiği elde edebiliriz.

Daire grafiğini sütun grafiğine dönüştürme 2
 

C) AÇILARDAN BİRİ VERİLMEMİŞSE

Bir daire grafiğindeki merkez açıların toplamı 360°'dir. Bu açılardan biri verilmemişse, verilmeyen açıyı bulabilmek için 360°'den diğer açıların toplamını çıkarırız.

Daire grafiği Yazılım Aşamaları

Yukarıdaki daire grafiği, 3 aşamadan oluşan bir yazılım projesinin her aşamasında kaç satır kod yazıldığını göstermektedir. Bu projenin 1. aşamasında 1800 satır kod yazılmıştır. Farklı aşamalardaki satır sayılarını çizgi grafiği ile gösterelim.

 

Daire grafiğinde III. aşamanın dışında kalan dilimlerin kaçar derece olduğu verilmiştir. III. aşamaya ait dilimin merkez açısını bulabilmek için 360°'den bu açıların toplamını çıkarabiliriz.

360° – (120° + 90°) = 150°

90° ile gösterilen I. aşamada yazılan satır sayısı 1800 olduğuna göre bu dairedeki 1°'lik açı, 1800 ÷ 90 = 20 satıra denk gelir. Merkez açıları 20 ile çarparak diğer aşamalarda kaçar satır kod yazıldığını bulabiliriz.

  • II. Aşama: 120 × 20 = 2400 satır
  • III. Aşama: 150 × 20 = 3000 satır
 

Bulduğumuz satır sayılarını çizgi grafiğine aşağıdaki gibi aktarabiliriz.

Daire grafiğinden çizgi grafiği

Aşağıdaki daire grafiklerini sütun grafiğine dönüştürün.

A)

Daire grafiğini dönüştürme alıştırma 1

B)

Daire grafiğini dönüştürme alıştırma 2

C)

Daire grafiğini dönüştürme alıştırma 3
 

D) BÜYÜKLÜKLERDEN HİÇBİRİ VERİLMEMİŞSE

Bir daire grafiğine ait hiçbir büyüklüğü bilmediğimiz durumda, merkez açıları kullanarak parçaların yüzdelerini bulabilir ve bu yüzdelerle sütun veya çizgi grafiği oluşturabiliriz.

Bütünün Yüzde 1'i

Merkez açıların toplamı 360° olduğu için bütünün % 1'i 3,6°'ye denk gelir. Bir daire diliminin merkez açısını 3,6°'ye bölerek, bu dilimle ifade edilen parçanın yüzde kaçlık bir bölüme karşılık geldiğini bulabiliriz.

Daire grafiğinde parçanın yüzdesi

Daire grafiği-Yüzde Örneği

Bir sınıftaki öğrencilerin Matematik dersinden aldıkları notları gösteren daire grafiği yukarıda gösterilmiştir. Bu sınıfın yüzde kaçının hangi notu aldığını gösteren bir sütun grafiği oluşturalım.

 

Bu grafikte, ne sınıf mevcudu ne de hangi notu kaç kişinin aldığı bellidir. Bu nedenle, oluşturacağımız sütun grafiğinde büyüklükleri gösteremeyiz. Yalnız, merkez açıları 3,6°'ye bölerek dilimlerin yüzdelerini bulabiliriz.

  • 2 alanların yüzdesi : 90 ÷ 3,6 = 25
  • 3 alanların yüzdesi : 90 ÷ 3,6 = 25
  • 4 alanların yüzdesi : 72 ÷ 3,6 = 20
  • 5 alanların yüzdesi : 108 ÷ 3,6 = 30
 

Bulduğumuz yüzdeleri sütun grafiğinde aşağıdaki gibi gösterebiliriz.

Daire grafiği-Yüzde Örneği-Sütun Grafiği
 

→KONU ANASAYFASINA DÖN←

Veri Analizi Konu Anlatımı